In 2012 bestaat de collectie van het Aartsbisschoppelijk Museum (ABM) 150 jaar. Deze collectie van religieuze (kunst)voorwerpen wordt bewaard en is te zien in Museum Catharijneconvent in het centrum van Utrecht. Om het 150-jarig bestaan van de ABM-collectie (afbeelding boven: het jubileumlogo) te vieren, worden er in 2012 diverse activiteiten georganiseerd. Zo wordt er in elk van de drie vicariaten van het aartsbisdom een dag gehouden met als motto ‘Tussen Kerk en Kunst’ – een knipoog naar het tv-programma ‘Tussen Kunst en Kitsch’ van de AVRO. Speciale gast tijdens de dag in het vicariaat Utrecht is kardinaal Eijk; in Borne (dag 2, vicariaat Deventer) zal Herman Finkers langskomen en in het vicariaat Arnhem (dag 3) geeft Leo Fijen acte de présence.

Tijdens de ‘Tussen Kerk en Kunst’-dagen kunnen mensen maximaal vijf dierbare, mooie of bijzondere christelijke voorwerpen meenemen en door deskundigen laten becommentariëren. Het kan gaan om boeken, beeldjes, schilderijen, iconen, prenten, edelsmeedwerk of devotionalia. Het voornaamste doel is meer te weten te komen over het verhaal achter het voorwerp. Het gaat dus niet om de financiële waarde, maar om een bespreking van de gelovige waarde van het voorwerp: wat is het precies, uit welke tijd stamt het, welke rol speelt het in de familiegeschiedenis, welke rol speelt het in de katholieke traditie?

 

Het jubileum van de ABM-collectie wordt ook gevierd door de uitgave van een publicatie. Het boek, geschreven door de kunsthistoricus Elmer Peters, beschrijft de voorgeschiedenis en de oprichting van het Utrechtse Aartsbisschoppelijk Museum. De auteur plaatst dat feit verrassend en overtuigend in een internationale context. De stichter en latere pastoor van Jutfaas (nu Nieuwegein), mgr. Gerard van Heukelum, was een autodidact, die zich vooral liet leiden door Duitse voorbeelden. Het feit dat hij in Keulen de steigers zag oprijzen rondom de onvoltooide Dom heeft hem heel zijn leven gestimuleerd. Zijn museum, dat begon op de zolder van de Utrechtse Catharinapastorie waar hij eerst kapelaan was, moest dienen als inspiratie voor eigentijdse kunstenaars, de emancipatie van het achtergestelde katholieke volksdeel helpen bevorderen en het historisch bewustzijn in ons land verbreden. Aartsbisschop Andreas Schaepman die ook een kunstliefhebber was en de doelstellingen van zijn kapelaan ondersteunde, was een grote steunpilaar, ook in financiële zin. Op gedetailleerde en zorgvuldig gedocumenteerde wijze wordt dit Utrechtse initiatief voor het eerst geschetst als onderdeel van een Europese beweging – de herleefde aandacht voor de middeleeuwse kunst – die haar wortels had in de Romantiek.